Çankaya'da Çekvalf ve Kanalizasyon Yenileme

Geri tepme, genellikle ana hattaki ya da bina bağlantısındaki bir daralma nedeniyle atık suyun en alçak giderlerden dışarı çıkmasıdır. Sokak seviyesinin altında kalan bodrum daireler, depo katları ve eğimli arazide arka cephesi aşağıda kalan zemin katlar bu durumdan en çok etkilenen bölümlerdir.

Yukarı Dikmen, Seyranbağları ve Keklik Pınarı gibi eğimli kesimlerde bir binanın ön cephesi sokakla aynı kotta, arka cephesi ise bir veya birkaç kat aşağıda olabilir. Böyle yapılarda en alt kattaki giderler, sokaktaki bağlantı seviyesinin altında kalabilir. Bu da geri tepme ihtimalini tasarımdan kaynaklanan bir konu hâline getirir.

Zemin kattaki dükkânlar için durum daha da hassastır. Kızılay ve Bahçelievler'deki cadde üstü işletmelerde tezgâh altındaki giderler ya da dükkân tuvaleti binanın en alçak bağlantıları arasında yer alabilir. Geri tepme hem mal kaybına hem de işletmenin kapanmasına yol açabildiği için bu işletmeler önleyici tedbirleri daha erken düşünür.

Çekvalf, akışın yalnızca bir yönde olmasına izin veren bir parçadır. Doğru konuma ve doğru akış yönünde takıldığında, ters yönden gelen suyu sınırlamaya yardımcı olabilir. Ancak her tesisatta aynı yere takılmaz; boru çapı, bağlantı düzeni ve hangi giderlerin korunacağı önceden değerlendirilir.

Çekvalfin içine zamanla katı madde takılabileceği için bakım ağzına ulaşılabilir olması gerekir. Parçayı beton altında erişilemez bir noktaya gömmek, ilk sorun çıktığında yeniden kırmayı gerektirebilir. Bu yüzden konum seçilirken bakım kolaylığı da hesaba katılır.

Bazı durumlarda bütün binayı korumak yerine yalnızca en alt kattaki giderlerin ayrı bir hatta toplanıp çekvalfle korunması daha uygun olabilir. Böylece üst katlardan gelen akış engellenmeden riskli bölüm ayrıca güvence altına alınır. Hangi düzenin uygun olduğu, tesisatın mevcut bağlantı şekline göre yerinde belirlenir.

Montajdan sonra akışın doğru yönde ve rahat ilerlediği mutlaka denenmelidir. Ters yönde veya uygun olmayan eğimde takılmış bir valf, kendisi bir tıkanıklık noktasına dönüşebilir.

Çankaya'da bodrum katı bulunan apartmanlarda çekvalf düşünülürken yağmur suyu hattının atık su hattına bağlı olup olmadığı da sorulur. İki hattın birleştiği bir tesisatta yağış anındaki yük farklıdır ve valf seçimi buna göre değişebilir.

Kamerayla yapılan incelemede çökmüş, çatlamış veya ciddi biçimde deforme olmuş bir bölüm görülürse, açma veya yıkama işlemleri bu bölümü düzeltmez. Böyle durumlarda hasarlı kısmın değiştirilmesi ya da bağlantı hattının yenilenmesi gündeme gelebilir.

Ayrancı, Cebeci, Bahçelievler ve Maltepe'deki uzun ömürlü binalarda, yapının geri kalanı yenilenmiş olsa da parsel bağlantısının eski hâliyle kalmış olması mümkündür. Kapsamlı bir tadilat planlanıyorsa, bağlantı hattının da aynı süreçte gözden geçirilmesi ileride yeniden kazı yapılmasını önleyebilir.

Yenileme kararı verilirken yalnızca hasarlı bölüm değil, bağlantı hattının eğimi ve çapı da değerlendirilir. Sonradan eklenen daireler veya dükkânlar nedeniyle hattın taşıdığı yük artmış olabilir; bu durumda aynı çapta yenilemek sorunu çözmeyebilir.

Dönüşüm sürecine girmesi beklenen binalarda kapsamlı bir yenileme yerine geçici bir onarımın yeterli olup olmayacağı da tartışılabilir. Yıkımı yakın bir binada büyük bir masraf yapmak her zaman mantıklı olmayabilir; bu karar yönetimin planlarıyla birlikte verilir.

Ortak hatta yapılacak bir yenileme ya da çekvalf uygulaması, bina yönetiminin ve kat maliklerinin kararını gerektirir. Yalnızca bir daireyi koruyacak bir çekvalf de ortak tesisata bağlanıyorsa yönetimin bilgisi olmalıdır. Çankaya'da sokaktaki ana şebekeyle ilgili bir sorun şüphesi varsa bu konu ASKİ'ye iletilmelidir; çekvalf ana hattaki tıkanıklığı ortadan kaldırmaz.

Onarım veya yenileme planlanırken çalışmanın bina kullanımını ne ölçüde etkileyeceği ve bu sürede giderlerin nasıl kullanılacağı da yönetimle konuşulur. Sakinlerin önceden bilgilendirilmesi aksaklıkları azaltır. Yapılan işin, kullanılan parçanın ve çekvalfin konumunun bina kayıtlarına eklenmesi de ileride bakım yapacak kişinin işini kolaylaştırır.